Görlitz – co zobaczyć? Najpiękniejsza starówka przy granicy z Polską

Görlitz – co zobaczyć w mieście, które wygląda jak gotowy plan filmowy? Ta saksońska perła leży nad Nysą Łużycką, dosłownie naprzeciwko polskiego Zgorzelca, i ma jedną z najlepiej zachowanych starówek w Niemczech. Byliśmy tam na całodniowym spacerze: od dworca, przez średniowieczne baszty i dwa rynki, po kościół nad rzeką z widokiem na Polskę.

Görlitz i Zgorzelec – jedno miasto, dwa państwa

Görlitz leży na wschodnim krańcu Niemiec, w Saksonii, tuż przy granicy z Polską. Po drugiej stronie Nysy Łużyckiej znajduje się Zgorzelec – i to nie przypadkowy sąsiad. Do 1945 roku było to jedno miasto. Po II wojnie światowej nowa granica poprowadzona wzdłuż rzeki podzieliła je na dwie części: zachodnią, która została w Niemczech jako Görlitz, i wschodnią, która znalazła się w Polsce jako Zgorzelec.

Pod koniec wojny wysadzono mosty na Nysie, a mieszkańcy z dnia na dzień znaleźli się po dwóch stronach granicy. Dziś granica jest otwarta, a oba brzegi łączy most pieszy prowadzący prosto ze starego miasta do Zgorzelca. W ciągu jednego dnia możesz więc odwiedzić dwa kraje i jedno historyczne miasto.

Krótko o historii Görlitz

Görlitz ma dziś nieco ponad 50 tysięcy mieszkańców, a jego historia sięga wczesnego średniowiecza. Miasto rozwijało się dzięki położeniu na Via Regia – jednym z najważniejszych szlaków handlowych dawnej Europy. Największy rozkwit przeżywało w późnym średniowieczu i w okresie renesansu, kiedy było bogatym ośrodkiem handlu i rzemiosła.

Ogromnym atutem Görlitz jest autentyczność. W przeciwieństwie do wielu niemieckich miast centrum nie zostało poważnie zniszczone w czasie wojny, więc setki kamienic – od gotyku, przez renesans i barok, po secesję – to oryginały, a nie rekonstrukcje. Dlatego miasto tak często wykorzystywane jest jako plener filmowy; kręcono tu m.in. „Grand Budapest Hotel”.

Jeśli planujesz dłuższą podróż po Saksonii, połącz Görlitz z sąsiednim Budziszynem – pisaliśmy o nim w artykule Budziszyn – miasto wież i zabytków w Saksonii.

Co zobaczyć w Görlitz? Trasa od dworca do starówki

Nasz spacer zaczęliśmy przy dworcu kolejowym i stamtąd ruszyliśmy w stronę starego miasta. To wygodna trasa, jeśli przyjeżdżasz pociągiem, ale równie dobrze sprawdzi się, gdy zostawisz auto w centrum.

Dworzec kolejowy (Bahnhof Görlitz)

Budynek dworca powstał na początku XX wieku, gdy miasto dynamicznie się rozwijało i potrzebowało reprezentacyjnej bramy dla podróżnych. Zaprojektowano go w stylu historyzującym z elementami secesji. Zwróć uwagę na symetryczną fasadę, duże okna i wieżę zegarową, która przez lata była punktem orientacyjnym dla przyjezdnych.

Berliner Straße

Z dworca w stronę centrum prowadzi Berliner Straße – elegancki deptak otoczony bogato zdobionymi kamienicami. Spotkasz tu cały przegląd stylów: klasycyzm, historyzm i secesję. To dobry wstęp do tego, co czeka dalej.

Wieża Reichenbach i bastion Kaisertrutz

Na granicy starego miasta stoją dwa najbardziej charakterystyczne elementy dawnych fortyfikacji. Wieża Reichenbach (Reichenbacher Turm) to potężna średniowieczna wieża obronna, która strzegła jednego z głównych wjazdów do miasta. Można wejść na górę i obejrzeć panoramę Görlitz.

Tuż obok stoi Kaisertrutz – masywny, niemal okrągły bastion z grubymi ścianami i niewielkimi oknami. Dawno stracił znaczenie militarne, a dziś mieści przestrzeń muzealną poświęconą historii miasta i regionu.

Kościół Świętej Trójcy

Idąc dalej w stronę rynku, mijamy ewangelicki kościół Świętej Trójcy (Dreifaltigkeitskirche) przy Obermarkt – jedną z ważnych świątyń starego miasta, ściśle związaną z historią protestanckiej wspólnoty Görlitz.

Obermarkt i Untermarkt – dwa rynki Görlitz

Görlitz ma dwa historyczne place targowe i oba warto obejść bez pośpiechu. To tutaj przez wieki koncentrowało się życie handlowe i społeczne miasta.

Obermarkt i fontanna św. Jerzego

Obermarkt, czyli Górny Rynek, to szeroki, reprezentacyjny plac otoczony zdobionymi kamienicami, które pokazują, jak zamożnym ośrodkiem było Görlitz. Na placu stoi fontanna św. Jerzego.

Untermarkt i Stary Ratusz

Untermarkt, czyli Dolny Rynek, to naszym zdaniem najpiękniejsze miejsce w mieście. Stoi tu Stary Ratusz (Altes Rathaus), przez wieki centrum władzy miejskiej. Budynek wielokrotnie przebudowywano, dlatego łączy elementy gotyku i renesansu. Najbardziej przyciąga wzrok wieża ratuszowa z zegarem i bogatymi zdobieniami.

Otaczające plac kamienice są kolorowe, bogato zdobione, wiele z nich ma podcienia i arkady, które chroniły kupców przed deszczem i słońcem. To jeden z najlepiej zachowanych średniowiecznych rynków w tej części Europy.

Fontanna Neptuna (Neptunbrunnen)

Na Untermarkt, tuż obok ratusza, stoi barokowa fontanna Neptuna z połowy XVIII wieku. Bóg mórz z trójzębem otoczony motywami wodnymi miał podkreślać bogactwo i aspiracje miasta. Fontanna od lat jest miejscem spotkań mieszkańców i jednym z symboli rynku.

Kościół św. Piotra i Pawła i widok na Zgorzelec

Nad Nysą Łużycką, na skarpie, góruje kościół św. Piotra i Pawła (Peterskirche) – największa świątynia Görlitz. Pierwszy kościół stał tu już we wczesnym średniowieczu, a obecna gotycka budowla powstawała w czasach największego rozkwitu miasta. Wysokie, strzeliste ściany i duże okna widać z daleka, także z polskiego brzegu. W środku znajdują się słynne Organy Słoneczne (Sonnenorgel).

Spod kościoła roztacza się widok na dolinę Nysy. Po jednej stronie niemieckie Görlitz, po drugiej polski Zgorzelec – z podobną architekturą i wspólną historią. W naszym filmie zobaczysz ten widok, który najlepiej tłumaczy, czym jest miasto podzielone granicą.

Stary cmentarz i kościół św. Mikołaja

Na koniec warto zajrzeć do spokojniejszej części miasta, w okolice starego cmentarza (Alter Friedhof) i kościoła św. Mikołaja (Nikolaikirche) – jednej z najstarszych świątyń w Görlitz. Cmentarz powstał poza dawnymi murami miejskimi. Alejki ze starymi nagrobkami i kaplicami mają zupełnie inne tempo niż gwarne centrum.

Ile czasu potrzeba na Görlitz?

Görlitz to idealny cel na jednodniowy wypad. W kilka godzin obejdziesz trasę od dworca po kościół św. Piotra i Pawła, a resztę dnia możesz poświęcić na muzea, wejście na wieżę i spacer po Zgorzelcu. Na weekend dobrze jest połączyć Görlitz z innymi miastami Saksonii – zajrzyj do naszego przewodnika Atrakcje Drezna – co zobaczyć w stolicy Saksonii.

Godziny otwarcia wież, muzeów i kościołów sprawdź przed wizytą na oficjalnych stronach – bywają ograniczone poza sezonem. Pamiętaj też, że po niemieckiej stronie płacisz w euro.

Noclegi w Görlitz – gdzie spać?

Najlepiej nocować na starym mieście lub w jego pobliżu, w okolicy Obermarkt i Untermarkt – wieczorem centrum jest spokojne i bardzo klimatyczne. Alternatywą jest nocleg po polskiej stronie, w Zgorzelcu, skąd na starówkę Görlitz przejdziesz pieszo.

Najczęściej zadawane pytania

Czy Görlitz i Zgorzelec to jedno miasto?

Historycznie tak. Do 1945 roku było to jedno miasto, które po wojnie podzielono wzdłuż Nysy Łużyckiej. Zachodnia część to niemieckie Görlitz, wschodnia – polski Zgorzelec.

Czy można przejść pieszo z Görlitz do Zgorzelca?

Tak. Granica jest otwarta, a starówkę Görlitz ze Zgorzelcem łączy most pieszy, więc w kilka minut przejdziesz z jednego kraju do drugiego.

Co koniecznie zobaczyć w Görlitz?

Untermarkt ze Starym Ratuszem i fontanną Neptuna, Obermarkt, wieżę Reichenbach z bastionem Kaisertrutz oraz kościół św. Piotra i Pawła z widokiem na Nysę i Zgorzelec.

Dlaczego Görlitz nazywa się miastem filmowym?

Bo jego starówka niemal nie ucierpiała w czasie wojny. Autentyczne ulice potrafią zagrać różne epoki i miasta Europy, dlatego chętnie kręci się tu filmy.